Dlaczego powstała ta książka
Chęć napisania tej książki pojawiła się u mnie już dawno temu, kiedy po kilku latach praktykowania jogi, nauczania i uzdrawiania w końcu zrozumiałem, jak „działają” asany. Jednak potem dokonałem smutnego odkrycia: większość współczesnych książek o jodze zawiera błędne ilustracje asan. Na pierwszy rzut oka mogą one wyglądać atrakcyjnie, ale drobne niedokładności, zauważalne tylko dla profesjonalisty, niwelują efekt takiego wykonania. Gdzieś plecy są nieco zbyt wygięte, gdzieś biodro jest nieco wysunięte, gdzieś miednica lub szyja są nieco skrzywione. Z punktu widzenia wychowania fizycznego są to drobiazgi, ale dla osoby, która rozumie energetyczne aspekty asan, jest oczywiste, że takie wykonywanie nie tylko nie przynosi pozytywnych rezultatów, ale także wyrządza szkodę. Pojawiła się we mnie chęć zebrania takich nieprawidłowych wariantów wykonywania asan ze wszystkich książek i wyjaśnienia, do czego doprowadzą takie ćwiczenia. Jednak zasady ahimsy nie pozwoliły mi napisać takiej książki.
Później, ucząc ludzi prawidłowego wykonywania asan i pranajam, dokonałem następującego odkrycia: ludzie wykonują ćwiczenia nieprawidłowo nie dlatego, że nie wiedzą, jak je wykonywać prawidłowo, ale dlatego, że wykonują je zgodnie ze swoją aktualną postawą energetyczną. Nie są to żadne wyszukane asany wymagające nadzwyczajnej gibkości, ale najprostsze, na pierwszy rzut oka, ćwiczenia. To odkrycie dodatkowo uzasadniło zasadniczo inne rozumienie hatha-jogi jako metody rozwoju duchowego, a nie tylko fizycznego człowieka. Z czasem to rozumienie stało się podstawą metodyki nauczania jogi, którą stosuję.
Innym powodem, który skłonił mnie do napisania tej książki, jest niezwykle nieprzyjemna tendencja do „religijności” jogi, która jest nauką głęboko racjonalną i pragmatyczną. Różne szkoły dyskutują o poprawości wykonywania tej czy innej techniki, powołując się na pierwotne źródła, traktaty i wypowiedzi Nauczycieli. Uczniowie próbują znaleźć „właściwe”, „kanoniczne”, „tradycyjne” praktyki. Ludzie przez lata próbują usiąść w pozycji lotosu, uważając, że jest to niezbędny warunek do uprawiania jogi, i zapominają o najważniejszym: joga jest nauką twórczą, zorientowaną na człowieka, a nie na kanon. Starożytny indyjski kanon, podobnie jak każdy inny, jest zorientowany na określony typ człowieka, żyjącego w określonym środowisku naturalnym i kulturowym. Czy ten kanon zawsze pasuje do współczesnego Europejczyka? Ludzkość na różne sposoby dochodzi do starej wiedzy, powstają nowe możliwości zrozumienia wiedzy ezoterycznej. Z drugiej strony, czasami techniki, które dobrze „działały” jeszcze 30-50 lat temu, przestają być aktualne i „skuteczne”. Dlatego przed zastosowaniem kanonu należy go zdekonstruować: opierając się na współczesnej wiedzy i praktycznym doświadczeniu, wyodrębnić zasady, które położyły fundamenty pod proponowane techniki, i na nowo stworzyć techniki aktualne w współczesnych warunkach. Jednak nie znalazłem książek, w których opracowano by taką pracę. Pilna potrzeba tego badania ponownie skłoniła mnie do napisania książki poświęconej właśnie opisowi zasad jogi.
Jednak do napisania tej książki pozostało jeszcze wiele lat, pojawiły się inne tematy do przemyśleń, napisano inne książki, udoskonalono metodologię. Powstała i zaczęła się rozwijać Ukraińska Federacja Jogi. Pojawiła się potrzeba stworzenia zrozumiałego podręcznika jogi. Nie można było dłużej odkładać napisania książki.
O czym jest ta książka
Książka, którą Państwo czytają, dotyczy zasad leżących u podstaw praktyki jogi. Chodzi właśnie o zasady i kryteria, a nie tylko o ćwiczenia, metody, procedury czy filozofię. Chociaż to wszystko również jest obecne.
Dla kogo została napisana ta książka
Napisałem tę książkę przede wszystkim dla moich uczniów. Jednak sądzę, że zainteresuje ona nie tylko ich. Książka jest przeznaczona dla osób zajmujących się jogą i ezoteryką, które pragną zrozumieć głębokie podstawy swojej praktyki. Jednocześnie będzie ona przydatna również dla tych, którzy dopiero zaczynają praktykować jogę lub chcą poznać ten system „z boku”. Książka może być interesująca dla lekarzy, psychologów, specjalistów od kultury fizycznej.
Struktura książki
Książka jest tak uporządkowana, aby poprowadzić czytelnika od najważniejszych i najbardziej podstawowych zagadnień i pojęć jogi do jej subtelności i szczegółów. Doświadczonym praktykom taka struktura pomoże konceptualizować podstawowe elementy jogi, a początkującym wprowadzi w sedno sprawy i zapozna z terminologią i aparatem terminologicznym. Opis praktyk jest również przedstawiony według stopnia trudności: od pierwszych kroków do bardziej zaawansowanych technik. Łączny poziom przedstawionej wiedzy odpowiada programowi dwuletniej nauki w Szkole (w zakresie hatha jogi). Joga nie kończy się więc na wiedzy zawartej w książce, a dopiero się od niej zaczyna.
Podziękowania od autora
Dziękuję wszystkim, którzy pomogli mi w stworzeniu tej książki. Szczególne podziękowania kieruję do Sergiusza Szaszkin za cenne dyskusje na temat medycznych aspektów jogi.