Wszystko w hatha jodze istnieje dla radźajogi. „HathaJoga Pradipika”
Praktycznie we wszystkich naukach ezoterycznych istniały systemy ćwiczeń ukierunkowane na pracę z ciałem fizycznym, co dodatkowo odróżnia je od religii. Można tu wymienić gimnastykę¹ Hermesa, u-shu, twarde i miękkie qigong, sufińskie wiry i zikry, ziong-shin — gimnastykę wietnamskich mnichów, ćwiczenia oddechowe hesychastów i inne. Jednak najbardziej rozwiniętą i wyrafinowaną, a być może także najstarszą w tej serii pozostaje hatha-joga.
Czym jest praca z ciałem fizycznym w ramach tradycji ezoterycznych? Pragnieniem po prostu wzmocnienia ciała, przygotowując je do trudnych treningów psychicznych? Prawdopodobnie cel ten był brany pod uwagę, ale do jego osiągnięcia nie są potrzebne tak wyrafinowane ćwiczenia. Zwykła prymitywna gimnastyka, wynaleziona przez Greków (jej odpowiedniki istniały niemal u wszystkich narodów), daje doskonałe rezultaty w zakresie wzmacniania ciała. Poprawa zdrowia? Tak, joga terapeutyczna istnieje, ale nie jest głównym celem jogi. Od dawna wiadomo, że joga jest przeznaczona dla silnych i zdrowych ludzi. Ponadto leczenie farmakologiczne (np. medycyna tybetańska) dawało wspaniałe rezultaty przy znacznie mniejszym wysiłku ze strony pacjenta. Może celem jest osiągnięcie fenomenalnych właściwości ciała: siły, elastyczności, wytrzymałości? To absurd, jeśli oczywiście nie przygotowujemy się do kariery cyrkowców… Jaki więc jest sens treningów fizycznych w ramach tradycji ezoterycznych? I co najważniejsze dla nas, jaki jest sens hatha-jogi?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, przypomnijmy sobie, że joga to system, który ma na celu świadomą zmianę człowieka; zmianę samego siebie, świadomą przebudowę psychiki, ciał energetycznych. Jednak psychika człowieka, a tym bardziej jego ciała energetyczne, są trudne do zbadania, a praca z nimi jest jeszcze trudniejsza, ponieważ są one niewidoczne dla zwykłego człowieka. Pomaga w tym połączenie ciał energetycznych i psychiki z ciałem fizycznym człowieka, które staje się kluczem do procesów zachodzących w ciałach energetycznych.
Rzeczywiście, ciało fizyczne jest odbiciem naszych ciał energetycznych. Forma zewnętrzna i wewnętrzna są ze sobą powiązane. Jednak w przeciwieństwie do ciał energetycznych, ciało fizyczne można dotknąć, zobaczyć. Procesy zachodzące w ciałach energetycznych odbijają się na ciele fizycznym. Tak więc wszelkiego rodzaju problemy psychologiczne, problemy ciała eterycznego i astralnego przejawiają się w postawie ciała fizycznego w postaci fizycznych napięć ciała — przykurczów, skrzywień kręgosłupa, które odzwierciedlają ogólny stan systemu czakr człowieka, a głębiej — także choroby².
Prawidłowo i odwrotnie: oddziałując na ciało, można oddziaływać na psychikę. To właśnie stanowi podstawę hatha jogi, wyjaśnia jej istnienie i miejsce w systemie jogi.
Czy zmienia się cel jogi? Uważam, że na to pytanie można zdecydowanie odpowiedzieć „tak”. Psychotyp współczesnego Europejczyka radykalnie różni się od psychotypu Hindusa. My jesteśmy ludźmi żyjącymi głową („poczwarki”), podczas gdy Hindusi byli i są „zmysłowcami”, ludźmi żyjącymi głównie sferą zmysłowo-emocjonalną. Prowadzi to do różnic w drogach prowadzących do harmonii duchowej: dla Hindusów droga ta była związana z „podnoszeniem” energii (stąd pojęcie „kundalini”), dla nas – z jej opuszczaniem, rozwojem cielesności i zmysłowości.
Dlatego mechaniczne przejmowanie indyjskich praktyk jogi do obecnych warunków kulturowo-historycznych bez ponownego przemyślenia jest zgubną drogą, która raczej oddala od harmonii, a samą jogę – wyjątkowo racjonalny i pragmatyczny system – przekształca w religię.
Uwagi #
1. Używam tradycyjnego słowa „gimnastyka” z powodu braku innego, bardziej trafnego. Jednak wszystkie wymienione techniki zasadniczo różnią się (nawet w podejściu) od tego, co Grecy nazywali „gimnastyką”. ↑
2. Bardziej szczegółowe informacje na temat zasad i schematów takiej zgodności można znaleźć w mojej książce „Chakralna psychodiagnostyka” ↑.