<\/p>\n
Prawdopodobnie nie ma na \u015bwiecie \u017cadnej wykszta\u0142conej osoby, kt\u00f3ra nie s\u0142ysza\u0142aby o jodze. Jednak popro\u015b o zdefiniowanie, czym jest joga, a otrzymasz szeroki wachlarz r\u00f3\u017cnorodnych i zazwyczaj sprzecznych opinii: od \u201eindyjskiej gimnastyki\u201d po \u201ereligijno-filozoficzn\u0105 nauk\u0119\u201d, od \u201efakirstwa\u201d po \u201esystem duchowego samodoskonalenia\u201d, od \u201ereliktu staro\u017cytnych cywilizacji\u201d po \u201edar pozaziemskiego umys\u0142u\u201d. Bardziej wykszta\u0142cony rozm\u00f3wca mo\u017ce wspomnie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bciwie istnieje jeszcze joga buddyjska (mniej wykszta\u0142cony mo\u017ce w og\u00f3le pomyli\u0107 buddyzm z jog\u0105), tybeta\u0144ska, taoistyczna i inne. W rozmowie o jodze nieuchronnie pojawi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142owo \u201etantra\u201d, kt\u00f3re nie\u015bwiadomy rozm\u00f3wca mo\u017ce nazwa\u0107 jog\u0105 seksualn\u0105.<\/p>\n
Czym jest joga? Czy jest to wy\u0142\u0105cznie indyjskie zjawisko, czy te\u017c przenika r\u00f3\u017cne tradycje \u015bwiata? Jak stare s\u0105 te nauki? Czy s\u0105 one przekazywane w kanonicznej formie \u201eod czas\u00f3w staro\u017cytnych\u201d, czy te\u017c stanowi\u0105 dynamicznie rozwijaj\u0105cy si\u0119 system? By\u0107 mo\u017ce jest to w og\u00f3le zrekonstruowana tradycja, podobna do \u201eklasycznego\u201d indyjskiego ta\u0144ca Bharatanatyam, kt\u00f3ry powsta\u0142 dopiero w XIX wieku, lub zwierz\u0119cych styl\u00f3w kung-fu, wymy\u015blonych przez Peki\u0144ski Instytut Wychowania Fizycznego? Na ile uzasadnione s\u0105 terminy \u201echi\u0144ska\u201d, \u201erosyjska\u201d i \u201ewsp\u00f3\u0142czesna\u201d joga? Czy w ko\u0144cu joga jest religi\u0105? A je\u015bli nie, to dlaczego tak cz\u0119sto si\u0119 je myli? Spr\u00f3bujmy udzieli\u0107 wst\u0119pnych odpowiedzi na te pytania.<\/p>\n
W ka\u017cdej kulturze i tradycji religijnej istniej\u0105 specyficzne systemy, kt\u00f3re s\u0105 stosowane tylko przez ograniczon\u0105 liczb\u0119 adept\u00f3w i maj\u0105 g\u0142\u00f3wnie charakter praktyczny. Systemy takie nazywane s\u0105 \u201eezoterycznymi\u201d. Przyk\u0142adami takich system\u00f3w s\u0105 sufizm w islamie, isihazm w prawos\u0142awiu, neidan w taoizmie, \u0107wiczenia duchowe Ignacego Loyoli w katolicyzmie i inne. Systemy ezoteryczne ukrywaj\u0105 si\u0119 w g\u0142\u0119bi religii, jednak zasadniczo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od nich. Przede wszystkim tym, \u017ce nie s\u0105… religiami. Rzeczywi\u015bcie, cech\u0105 charakterystyczn\u0105 system\u00f3w ezoterycznych, a jednocze\u015bnie przyczyn\u0105 ich \u201ezamkni\u0119to\u015bci\u201d, jest to, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do religii, s\u0105 one przede wszystkim praktyczne. Mo\u017cna nawet powiedzie\u0107 \u2014 pragmatyczne. Systemy ezoteryczne, podobnie jak religie, maj\u0105 na celu \u015bwiadom\u0105 zmian\u0119 osobowo\u015bci; <\/b>jednak w odr\u00f3\u017cnieniu od tych ostatnich, proponuj\u0105 konkretny zestaw metod, kt\u00f3re mo\u017cna odtworzy\u0107. Podstaw\u0105 s\u0105 zmienione stany \u015bwiadomo\u015bci, ale w przeciwie\u0144stwie do zmienionych stan\u00f3w \u015bwiadomo\u015bci osi\u0105gane przez wyznawc\u00f3w wielu religii, zmiany osobowo\u015bci, do kt\u00f3rych d\u0105\u017c\u0105 wyznawcy system\u00f3w ezoterycznych, maj\u0105 trwa\u0142y charakter.<\/p>\n
Por\u00f3wnuj\u0105c cele system\u00f3w ezoterycznych z celami i warto\u015bciami religii, w ramach kt\u00f3rych one funkcjonowa\u0142y, mo\u017cna dostrzec zasadnicze, cho\u0107 niedeklarowane r\u00f3\u017cnice.<\/p>\n
Prawdopodobnie czytelnik zacz\u0105\u0142 ju\u017c domy\u015bla\u0107 si\u0119, o czym mowa. Tak, joga to ezoteryczny system w ramach tradycji indyjskiej. Ale czy tylko indyjskiej? Czy mo\u017ce istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi ezoterycznymi systemami \u015bwiata? Czy s\u0105 one niezale\u017cne, czy te\u017c wywodz\u0105 si\u0119 jedna od drugiej? A mo\u017ce od jakiej\u015b starszej i nieznanej systemu? A mo\u017ce tym starszym systemem by\u0142a w\u0142a\u015bnie joga? W ko\u0144cu historycznie jest ona starsza od wszystkich innych ezoterycznych system\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie, por\u00f3wnuj\u0105c praktyki r\u00f3\u017cnych ezoterycznych system\u00f3w, nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107 wielu analogii. Na przyk\u0142ad, czytaj\u0105c jednego z klasyk\u00f3w isihazmu \u2014 Grzegorza Palam\u0119, kt\u00f3ry radzi\u0142 wdycha\u0107 \u201eczerwone powietrze\u201d jednym nozdrzem, a \u201eniebieskie\u201d \u2014 drugim, ka\u017cdy czytelnik, cho\u0107by troch\u0119 zaznajomiony z jog\u0105, wykrzyknie: \u201eAle\u017c to anuloma-viloma. Oni te\u017c wiedzieli o Idzie i Pingali!\u201d. Wygl\u0105da to na oczywiste zapo\u017cyczenie. Ale czy tak jest naprawd\u0119? Przedmiot praktyki jest wsp\u00f3lny \u2014 cz\u0142owiek i jego psychika. By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c r\u00f3\u017cne systemy ezoteryczne r\u00f3\u017cnymi drogami dosz\u0142y do tych samych technik, poniewa\u017c okaza\u0142y si\u0119 one najbardziej skuteczne?<\/p>\n
Je\u015bli spr\u00f3bujemy zbada\u0107 histori\u0119 jogi, natychmiast napotkamy kilka trudno\u015bci. Chocia\u017c termin \u201ejoga\u201d pojawia si\u0119 ju\u017c w \u201eMahabharacie\u201d i najwyra\u017aniej pochodzi z okresu przedd\u017cinistycznego, dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 okre\u015bla\u0142o to s\u0142owo, zazwyczaj znacznie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od tego, co dzi\u015b nazywamy jog\u0105. Ju\u017c w tamtych czasach opinie na temat tego, czym jest joga, by\u0142y zr\u00f3\u017cnicowane. Wsp\u00f3lne by\u0142o przede wszystkim to, \u017ce<\/p>\n
a) joga to system metod i<\/p>\n
b) joga to tajemnicza (ezoteryczna) wiedza.<\/p>\n
Analizuj\u0105c najstarsze \u017ar\u00f3d\u0142a, mo\u017cna znale\u017a\u0107 odniesienia do og\u00f3lnego celu jogi<\/b>, kt\u00f3ry polega na zmianie ontologicznego poziomu praktyki w \u015bwiecie<\/b>. Rozwa\u017caj\u0105c inne systemy ezoteryczne, bez trudu zauwa\u017cymy, \u017ce stawiaj\u0105 one przed sob\u0105 takie samo zadanie. Dao\u015bci piel\u0119gnuj\u0105 duchowy zarodek, isihastowie d\u0105\u017c\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia \u201erangi anio\u0142a za \u017cycia\u201d, buddy\u015bci szukaj\u0105 o\u015bwiecenia i tak dalej. Zapo\u017cyczenie? Czy znowu wsp\u00f3lny cel?<\/p>\n
Mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 prze\u015bledzi\u0107 histori\u0119 powstawania jogi. Odnale\u017a\u0107 aryjskie i drawidyjskie korzenie, znale\u017a\u0107 podobie\u0144stwa do praktyk szama\u0144skich, kult\u00f3w kobiecego pocz\u0105tku, pierwotnej magii itp. Mo\u017cna (cho\u0107 wykracza to poza zakres tej ksi\u0105\u017cki) prze\u015bledzi\u0107 pochodzenie jogi od cywilizacji prehistorycznych. Jest to interesuj\u0105ce i pouczaj\u0105ce. Ale prawdopodobnie czytelnik ju\u017c wyczu\u0142 moje podej\u015bcie do tematu. Nie b\u0119dziemy w stanie odpowiedzie\u0107 na wszystkie pytania z historyczn\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105, ale to nie ma znaczenia. Najwa\u017cniejsze, mam nadziej\u0119, ju\u017c wyczuli\u015bmy \u2014 to idea Drogi rozwoju duchowego \u2014 jest ona archetypowa<\/b>. W ten czy inny spos\u00f3b trafi ona do ka\u017cdej tradycji: czy to kultury pierwotnej, systemu religijnego, czy nawet materialistycznego dziedzictwa radzieckiego. Jedno\u015bci jogi nie nale\u017cy szuka\u0107 w szczeg\u00f3\u0142ach i odniesieniach historycznych. Joga jest jedno\u015bci\u0105 ducha.<\/b> Dlatego w\u0142a\u015bnie, pomimo prze\u015bladowa\u0144, istnieje do dzi\u015b, prze\u017cywaj\u0105c wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich \u201eprze\u015bladowc\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Czy istnieje bezpo\u015brednia, nieprzerwana tradycja jogi? Czy s\u0142uszne jest m\u00f3wienie o \u201eklasycznej\u201d jodze? My\u015bl\u0119, \u017ce nie. Je\u015bli tak postawimy pytanie, to przypomina to raczej dzieci\u0144stwo z wiar\u0105 w m\u0105drych doros\u0142ych wujk\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 starszymi i dlatego m\u0105drzejszymi, znaj\u0105cymi odpowiedzi na wszystkie pytania, wystarczy tylko dobrze ich poprosi\u0107… Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o filozoficznej niemo\u017cliwo\u015bci takiego punktu widzenia. Sk\u0105d \u201ewujkowie\u201d zdobyli t\u0119 wiedz\u0119? Czy znowu wezwiemy na pomoc si\u0142y pozaziemskie? A jak oni wymy\u015blili jog\u0119?<\/p>\n
Nie, u pocz\u0105tk\u00f3w ka\u017cdej tradycji ezoterycznej stoj\u0105 konkretni ludzie, kt\u00f3rzy dokonali niesamowitego aktu duchowego przebudzenia i spojrzeli g\u0142\u0119biej ni\u017c inni. Czasami ich uczniowie kontynuowali dzie\u0142o nauczycieli, wznosz\u0105c si\u0119 jeszcze wy\u017cej, cz\u0119\u015bciej jednak tylko korzystali z nauk lub nawet przekszta\u0142cali je w kult. Wiele wielkich nauk przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w religi\u0119. Niestety, \u0142atwiej jest czci\u0107 ni\u017c my\u015ble\u0107 i tworzy\u0107…<\/p>\n
Jest jeszcze jedna cecha wiedzy ezoterycznej. Nie mo\u017cna jej przekaza\u0107 oddzielnie od nauki. Wiedza ezoteryczna jest \u201eukryta\u201d nie tylko dlatego, \u017ce jest ukrywana (chocia\u017c nie b\u0119dziemy ukrywa\u0107 prawdy \u2013 jest ukrywana), ale tak\u017ce dlatego, \u017ce do jej zrozumienia konieczna jest radykalna przemiana cz\u0142owieka. Wiedzy ezoterycznej nie mo\u017cna POZNA\u0106. Mo\u017cna ni\u0105 tylko \u017bY\u0106<\/b>. Bez tego traci ona wszelki sens. Zrozumienie ka\u017cdego kolejnego poziomu jest mo\u017cliwe dopiero po przej\u015bciu poprzedniego i nie jest aktem poznania, ale w\u0142asnym mistycznym do\u015bwiadczeniem. Wiedzy ezoterycznej nie mo\u017cna przekaza\u0107 w postaci zwoj\u00f3w lub tabliczek. Konieczna jest ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 \u017cycia. Konieczne jest pragnienie i cierpliwo\u015b\u0107 Nauczyciela, aby rozpali\u0107 ogie\u0144 ducha w Uczniu, oraz gotowo\u015b\u0107 Ucznia, aby sta\u0107 si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 samego siebie. W chi\u0144skiej tradycji walki istnieje powiedzenie: \u201eNie ma stylu \u2014 jest osobista technika Mistrza\u201d. Parafrazuj\u0105c t\u0119 sentencj\u0119, mo\u017cna powiedzie\u0107: \u201eNie ma klasycznej jogi \u2014 jest osobista joga Nauczyciela\u201d. Dzia\u0142a ona w jego r\u0119kach, pomaga uczniom zmienia\u0107 si\u0119 i budowa\u0107 w\u0142asn\u0105 jog\u0119. I przestanie by\u0107 jog\u0105 jako metod\u0105, je\u015bli zostanie kanonizowana. Ezoteryczna nauka jest nieod\u0142\u0105czna od swojego nosiciela lub Nauczyciela. A skuteczno\u015b\u0107 i poprawno\u015b\u0107 nauki mo\u017ce sprawdzi\u0107 tylko \u017bycie.<\/p>\n
Czy metody jogi zmienia\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu jej historii? Odpowied\u017a na to pytanie wynika z powy\u017cszego: tak, ci\u0105gle. Ale tylko w szczeg\u00f3\u0142ach. R\u00f3\u017cne epoki, r\u00f3\u017cni ludzie wymagaj\u0105 r\u00f3\u017cnych s\u0142\u00f3w i metod. Ale g\u0142\u00f3wny cel, sformu\u0142owany powy\u017cej \u2014 zmiana poziomu ontologicznego \u2014 zawsze by\u0142 widoczny. Jednak poziom ten mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cny, podobnie jak skala Mistrza.<\/p>\n
A zatem joga nie jest religi\u0105<\/b>. \u017bycie \u201etu i teraz\u201d jest dla jogina r\u00f3wnie wa\u017cne, jak wyznaczone przez niego zadania duchowe. Dlatego opr\u00f3cz Wielkiej jogi, kt\u00f3ra prowadzi do wielkich cel\u00f3w, zawsze istnia\u0142a Ma\u0142a joga \u2013 system metod (ponownie \u2013 metod) maj\u0105cych na celu popraw\u0119 \u017cycia: zdrowia, dobrobytu, stanu emocjonalnego. Ponadto praktyka Ma\u0142ej jogi nie jest odej\u015bciem od Duchowej Drogi \u2014 wr\u0119cz przeciwnie, jest jej niezb\u0119dnym elementem.<\/p>\n
Joga nie jest praktyk\u0105 ascetyzmu<\/b>. Aby harmonijnie \u017cy\u0107 i tworzy\u0107, trzeba kocha\u0107 \u017cycie. Chocia\u017c elementy praktyk ascetycznych mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane jako metoda.<\/p>\n
Joga nie jest filozofi\u0105<\/b>, ale ma podstawy filozoficzne i metody oparte na praktyce filozoficznej. W ci\u0105gu historii joga wielokrotnie zmienia\u0142a swoje filozofie (w liczbie mnogiej), wyja\u015bniaj\u0105c te same praktyki r\u00f3\u017cnymi s\u0142owami.<\/p>\n
Joga nie jest systemem etycznym<\/b>. Ka\u017cdy system etyczny, w taki czy inny spos\u00f3b, wywodzi si\u0119 z religijnego sposobu postrzegania \u015bwiata, strachu przed kar\u0105, si\u0142ami wy\u017cszymi itp. Joga ma zasady (na przyk\u0142ad \u201ejama\u201d), kt\u00f3re z powodu niezrozumienia mo\u017cna postrzega\u0107 jako etyczne, jednak ich istota jest zasadniczo inna. Jogin przestrzega tych zasad nie z obawy przed kar\u0105, ale jako najbardziej pragmatyczny wyb\u00f3r, kt\u00f3ry pozwala maksymalnie oszcz\u0119dza\u0107 energi\u0119. Na wy\u017cszych poziomach zasady w og\u00f3le zanikaj\u0105, ust\u0119puj\u0105c miejsca zasadom.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie u\u015bwiadomienie sobie zasad<\/b> jest g\u0142\u00f3wnym zadaniem poznawczym jogi. A u\u015bwiadomienie sobie zasad jogi sta\u0142o si\u0119 zadaniem tej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prawdopodobnie nie ma na \u015bwiecie \u017cadnej wykszta\u0142conej osoby, kt\u00f3ra nie s\u0142ysza\u0142aby o jodze. Jednak popro\u015b o zdefiniowanie, czym jest joga, a otrzymasz szeroki wachlarz r\u00f3\u017cnorodnych i zazwyczaj sprzecznych opinii: od \u201eindyjskiej gimnastyki\u201d po \u201ereligijno-filozoficzn\u0105 nauk\u0119\u201d, od \u201efakirstwa\u201d po \u201esystem duchowego samodoskonalenia\u201d, od \u201ereliktu staro\u017cytnych cywilizacji\u201d po \u201edar pozaziemskiego umys\u0142u\u201d. Bardziej wykszta\u0142cony rozm\u00f3wca mo\u017ce wspomnie\u0107,… Continue reading Co to jest joga?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"doc_category":[921],"doc_tag":[],"knowledge_base":[919],"class_list":["post-13037518","docs","type-docs","status-publish","hentry","doc_category-wstep","knowledge_base-joga-fizjologia-psychosomatyka-bioenergetyka","entry"],"aioseo_notices":[],"year_month":"2026-04","word_count":1624,"total_views":0,"reactions":{"happy":0,"normal":0,"sad":0},"author_info":{"name":"\u0414\u0438\u043c\u0430","author_nicename":"dmitry","author_url":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/author\/dmitry\/"},"doc_category_info":[{"term_name":"Wst\u0119p","term_url":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/ufy-books\/joga-fizjologia-psychosomatyka-bioenergetyka\/wstep\/"}],"doc_tag_info":[],"knowledge_base_info":[{"term_name":"Joga: fizjologia, psychosomatyka, bioenergetyka","term_url":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/ufy-books\/joga-fizjologia-psychosomatyka-bioenergetyka\/","term_slug":"joga-fizjologia-psychosomatyka-bioenergetyka"}],"knowledge_base_slug":["joga-fizjologia-psychosomatyka-bioenergetyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/13037518","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/docs"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/docs"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13037518"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/13037518\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13041715,"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/docs\/13037518\/revisions\/13041715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13037518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"doc_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/doc_category?post=13037518"},{"taxonomy":"doc_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/doc_tag?post=13037518"},{"taxonomy":"knowledge_base","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.in.yoga\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/knowledge_base?post=13037518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}