Mudra #
sanskryt: mudra [mudrā] – pieczęć, znak, ułożenie palców
Zazwyczaj w powszechnym rozumieniu mudra jest postrzegana jako specyficzna pozycja rąk. Pogląd ten wynika w znacznej mierze z tradycji buddyjskiej, która aktywnie wykorzystywała właśnie ten rodzaj mudr. Jednak w klasycznej jodze kategoria „mudra” jest znacznie szersza: istnieją pozycje ciała, które również należą do mudr, na przykład wspomniana wcześniej jogamudra, śaktičelani-mudra i inne, choć stanowią one mniejszość. Do mudr zalicza się również specjalne pozycje oczu (na przykład sambhavimudra, vaisnavimudra), języka (nabhomudra, khecharimudra), a nawet odbytu (ashvinimudra)¹ .
W większości przypadków mudry stosuje się w praktyce medytacyjnej i rzadko kojarzy się je z ćwiczeniami fizycznymi. Jest to zrozumiałe, ponieważ mudry bardzo subtelnie oddziałują na organizm człowieka, a konkretnie na jego sferę emocjonalną (ciało astralne). Mechanizm oddziaływania mudr wiąże się również z zależnościami psychosomatycznymi. Aby zrozumieć ten mechanizm, zwróćmy uwagę na najbliższych krewnych mudr – gesty. Zwykłe gesty, które stanowią znaczną część dynamiki komunikacji.
Gesty są bezpośrednio powiązane z aktualnym stanem emocjonalnym człowieka i odzwierciedlają przepływ energii w ciele subtelnym. Mudry działają na odwrotnej zasadzie – „rozkręcają” przepływ energii, a tym samym kształtują pożądany stan. Zwróć uwagę na ułożenie rąk osób siedzących w środkach transportu. Czasami ręce są splecione w skomplikowane i egzotyczne mudry, ale nie wynika to z zamiłowania do ezoteryki, lecz jest naturalną formą samoregulacji organizmu – właśnie tę cechę dostrzegły i wykorzystały starożytne praktyki jogi. Zdolność mudr do pobudzania emocji była wykorzystywana w klasycznym teatrze indyjskim i sztuce tańca, gdzie mudry nazywano „hasty” (sanskryt: हस्त [hasta] – ręka, nadgarstek).
Niektóre popularne źródła poświęcone jodze twierdzą, że mudry oddziałują na organizm, ponieważ „zamykają kanały”. Przez kanały rozumie się tu meridianów stosowanych w medycynie chińskiej (terapii Zhen-Jiu). Rzeczywiście, sześć z tych kanałów kończy się w dłoniach, jednak jakie korzyści można odnieść z zamknięcia kanału płuc i jelita cienkiego (co „ma miejsce” w klasycznej dżnana-mudrze)? Nie znam przypadków radykalnego wpływu mudr na stan fizyczny organizmu, reakcje wegetatywne, czyli ciało eteryczne, dlatego uważam takie wyjaśnienie za wymyślone.
Mudry oddziałują na organizm w bardzo subtelny sposób. Jeśli porównać pracę nad własnym organizmem do remontu, to mudry są jak środek do polerowania, który nakłada się po tym, jak obrobiono organizm strugiem, następnie przeszło się go drobnym papierem ściernym, potem nałożyło się lakier, a teraz go poleruje. A jeśli sięgnęliście po środek do polerowania, a wciąż wystają z was drzazgi, to efekt takiego działania będzie minimalny. Mudry to ćwiczenia należące do najwyższego poziomu.
Pod względem rodzajów mudry dzielą się na mudry zamykające, które blokują odpływ energii z określonej czakry; dhyana-mudry, które pomagają utrzymać stany w różnych formach medytacji, oraz mudry wyprowadzające, które kierują energię (astralną) na zewnątrz.
Uwagi
1. „Gherandasamhit” wymienia 25 mudr, jednak biorąc pod uwagę mudry wymienione w innych źródłach, liczba ta jest znacznie większa.↑